Zing lam dar li thlenga lehkha ka chhiar avangin ka zing tho tur chu a sak talh talh ngei mai!. Khawvar hnua tum thum tlawng mai ka sana ka bih hnuah, darkuaah class ka nei tih ka hriat ve miau avangin, peih lo zeta zi tual tual chungin dar 8:45-ah chuan ka tho ve ta hrama. Mitek nuaithla tawpin exercise bu pakhat zakzeh chung chuan, Confi lo zetin College lam ka pan ta hna hna a.

Kan college ropui ka tih ve em em thin chu, melh vang vang pah in. Engg College lama Mizoram kan pachhiat zia ka ngaihtuaha. Thiante zingah ‘Mizoramah chuan Engg College Pakhat pawh kan nei lo’ ka lo tih fo thin pawh chu ngaihtuah thui duh lem lovin, hmanhmawh zet chuan class room lam chu ka pan ta zel a. Ka vannei e, Kan Lecturer a la rawn thleng lo hlauh mai. Ngawi reng chuan tlar hnung berah ka va inthawlh ve ta chawt a. Cinema Hall ah lo chuan tlar hnung an chuh ngai lo tih ka chang vawn ve thin pawh chu ngaihtuah hlei thei lo vin. Mutchhuakin min rawn zem tan ta riai riai mai.

Tukin teh kher chu! Kan maths lecturer chuan engemaw a hriat teh reng ni, a rawn lang thei reng reng lo mai. Ka time table dik loh vanga nimin lama ka chet chhiat dante ka ngaihtuah chuan ka thin a rim hlur tawh mai a. Nimin zing teh hrep kha, ka routine ah chuan dar 9 leh 10 inkarah class ka nei lo va, ngaihtuahna kawm melh melh chungin dar 10 rik dawnah kan class room chu ka va hawng a, ka’n pen lut zui nghal mai peka, ka harh chhuah leh meuh chuan kei aia ha var zawk hlir mai nui then thaw chu hmuh hmaih an har khawp mai. ‘Sorry’ tih paha rang lutuka ka petek chhuak leh chuan period leh a mi tur kan lecturer lo kal chu, ka’n su thawi thuak peka. Engatinge class-ah I awm loh tih zawhna ka dawng zui. Ka hamhaih em avangin ka Saptawng thiam zawng zawng pawh an bo vek mai. Lu hiat nauh nauh chungin ka Time Table chu ka entir ta ngawta, eng em ti lovin class a la zui ve ta mai chu a nih kha maw.

Thil hrang hrang ngaihtuah chung chuan ka thu ngawi renga. Kan zirtirtupa teh reng pawh chu. Rawn kal tlai chhan thate a nei a ni ngei ang. An nu nen an inbengberek kual em ni zawk dawn ni. A patet ang hu aiin a nupui chu a ngam fu ka’n ring ringawta. Ka mut a chhuah em avang chuan kan zirtirtu lo kal har pawh chu ka lawm ta phian zawk a. Hlo thlawh lak lawh laiin ruah a rawn sur chuan,’chawlhna min pe ka hahdam thin’ tih changchawia rang taka thlam lam kan pan thin dante ka ngaihtuah chhuak ta mai mai a.

Ri nuaih nuaih e ti lovin khawharna chuan mi rawn zem riai riai a. Biak lum lam tur lah chu an han vang em em mai leh nghal a. Duhlian tawnga titipui tur chu an sam buk hlawm danah an awm lo chiang mai a. North East lam mi kan rilru tlema han hnaih deuh tur awm ang pawh an awm thlawt lo mai.

Aw! Vai ho tak hi chu aw.. India ram chhungah tho a sin ka awm ve le. Ka nu leh pa pawh Indian an ni a sin. Enge an hriata min en hran hu hlawm lem le. Ngaihtuahna a vak thui duh kher mai. Hei vang hi a lo nih dawn hi, keini pawhin Indian nihna rilru tak tak kan put theih thin loh ni. Rilru chu a nuam lo tulh tulh mai. Suangtuahna kal zel chuan ka hun tawng nena inhmeh tak mai, ka rilruah a lo langa. Han chham deuh ngial ka tuma a chham theih bawk si loh, tiang hian ka’n ziak chhuak ve ta ngawt a.

Thiam zirna runsang bela, vai ngalsang zinga ka lawi ni chuan,
Hriat loh ramdang, chhingkhual hmel changin ka thu kun lap a,
Indian ka ni tiin neitu chan inti chang ve viau mah ila,
Thinlung leh sakhmel inhawitawn si lo chu.
Inenhranna rilru lo kal chuan, hmusitna a rawn siam a,
Thiam zir hotu sawichhuah ka sakhming nuihzattu an tam teh e.
Za lo zeta then chungin ka zo hming mawi ka tih tak chu sawi nawn a tul leh thin.
Lunglaina leh lungawi lo taka chhawn an ngai leh bawk si.
A thaw thei nazawngin min han hmusit leh nghal rawl nen.
Khawlai Ui chenin min la bauh ring bik leh nghal.
Khua hi var thei tak ang maw.
Kan in enhran tawpna kawl hi eng tak ang maw.
Mahse chu zawng ka ring mawlh si lo.
Lungawi takin tuar zel mai ang aw.
Kan ram tana thiam zir val ka ni a lawm le.

Chutiang taka vuihmui pu chu ni mah ila, engvanga helai hmun thleng thla ve ngawt nge ka nih chhut tel a ngai leh bawk si. Tetlaia ka talpawl thin zia rilruah a lo langa. Kekawr mawng pawr tawh lam hain, thiante nen kan ramvah changa hling tawn ka huai ve thin zia te ka ngaihtuah chho ta zel a. H/S,M/S kal lai zawng zawngte rilruin a chhui chho ta zela. Pawl kua kan nih ve atangin Computer hming kan hre ve tana, keyboard, monitor te chu enge an nih leh eng ang hmel nge a put pawh hre chuang lovin, saptawngin kan la vawng zui leh nghal a. A hma aiin kan chiang lo zawk ta ve ang. Pawl 10-ah Basic Language kan han ti tan a, flowchart tih te chu chiang lo riaiin kan han sawi ri ve a. Kha tihlaia kan Computer ngaihdan chu la rapthlak tak a ni. Duh duh ti thei kha a ni tawp mai. Chutihlai vek chuan khawvel mihausa tawntaw te chu Computer avanga hausa an lo ni daih tawh si. Microsoft Corporation pawhin Windows 95 a released tawhin, Jordan Software Programmer Maled Khardam Bey chuan mIRC software a lo siam chhuak daih tawh bawk. Chutihlaia Computer chanchin ka hriat loh aia nasain, Mizo thalai ten sum leh hun amah avanga kan khawhral nasat thu erawh a hre pha tawh bik hauh lo.

In her in her ta na na na chu , Kan State Khawpui Aizawl lamah kan in her liam ve ta. Thawveng fein, +2 kan han kal ve a, Ka Genesis chu a lo tawp ve ta, Exodus lama in hlangkai turin State khat khawpuia awm ve ta lem chu, kan ngaih ropui em em thin chu a takte pawhin ka hmu ve tana, mahse khawih enah ka la en chuang lo. 1998 kum khan(ve chat mai a, a fawng vuantua tan pawimawh zia ka hr eve tan a, a thlirtu nge kan nih dawn a fawng vuantu tih chu keimah ka inchona a ni. Chuvang pawh chu ni em em chuang lovin a remchanna a vang zawkin neih thinglung khawngin Zirna sang zawk lam ka pan ve ta.

Ka rilrua ka ngaihtuah ngai em em loh rualelna rilru chuan thinlungah hmun a rawn chang ve tan ta. Mahse, engati teh lek nge maw ni. Phaia Mizo lehkha zir tam zawkte sawi fo, ‘Vai ho ang chuan zir peih I lang chuan ka titha viau ang’ kan tih thin pawh chu hel a lo har ve a ni e. Zir tlema pass that tum, lehkha zir nasa nih thiante zinga kan hlauh thin rilru kha tul lo zetin kan la keng tel hram a lo la ni. Vaiho zir peih zia hahipin kan sawi a, mizo chu kan thatchhia kan han ti leh thawra, tuchuan ka zir hnem deuh tange chu kan ti hlei lo va. Kan tihchhiat ngaiin kan la tichhe reng zel tho chu a nih hi maw.

Chutiang mai mai ngaihtuah chuan kan ram zirna lama kan pachhiat zia chu ka ngaihtuah let leh a. Tunah te hian Engg College te hi lo din ta teh reng pawh ni ila, tute’nnge min zirtir ang? Vai bawk lo chu hmachhuan tur dang kan nei lo a ni. Vai hovin an duh dan danin min zirtir leh dawn chu a ni phawt mai a. Mahni ram chhungah inthlahrung dukin kan awm tho dawn a lo ni reng mai.

A kum telin technical Line lama kal kan tam tulh tulh mai a. A zir tura te lah chuan ka vannei a ni tihna chang lah kan hre lo. Private-a zir turin cheng nuaih tel sen a ngai a. Engg college Neitu state atanga entrance test hmang a lut tur chuan tuna kan zir dan tam tak hi chuan a pha mawlh bawk si lo. Mizo thalaite hian India Constitution hnuaia kan vanneihna dawn nasat hi chhut chiangin, harhchhuah deuh chu a va hun ta em. Competition san tawh dan te ngaihtuah chuan, khawimaw lai venga lo in lak vai tingtang vel chu a hun tawh lo maw le. A tul a nih chuan Khawhar pawh huamin keimahni leh chhungkhua mai ni lo, kan ram tan hian I’n bei tak tak teh ang u. Chu ti lam au hlaa neiha Campaign pate thlak a chakawm hle mai.

Ka ngaihtuahna a kal ding deuh a niang. Kan madam hming lamin, ‘Chawnchek’ a rawn tih tak tetah chuan ka phu deuh zawka. Tim deuh dui chungin, pawl 12 kan zir laia kan Sir hming lam, kan thianpa present in, ‘yes sir’ tih paha a ban phar zauh a hauh nasat ziate hre chhuak rum rum chung chuan ka ban chu ka’n phar zauh va. Phur fein zirtirtu chu ka zui chhuak ve ta nghal a.
 

Note: 2001 November thlaa ka ziah a ni.